Bij elk bezoek aan de Algarve wordt men overal geconfronteerd met de geschiedenis en de cultuur uit het verleden van de Algarve.
In de hele Algarve kan men de charme en rijke geschiedenis van de Algarve proeven, die er nog steeds overal is.
Van de sporen van Romeinse aanwezigheid tot het bewijs van de erfenis van de Moren, van de Christelijke vervoering tot de periode van de Portugese ontdekkingsreizigers, u vindt allerlei redenen om het historische verleden opnieuw te ontdekken.
Het bewijs van menselijke bewoning in de Algarve dateert van onheugelijke tijd. Voorbeelden van deze aanwezigheid zijn te vinden in de neolithische overblijfselen van de vele duizende jaren geleden en de meer recente, maar niet minder interessante Romeinse archeologische vindplaatsen, die nu open zijn voor bezoekers.
Bij een reis naar het verleden van de regio en haar waardevolle geschiedenis, hoort ook een bezoek aan de verschillende archeologische musea, die een overzicht van een enorm erfgoed laat zien. Als de thuisbasis van een aantal oude beschavingen, werd de Algarve ook bezocht door vele andere volkeren, onvermijdelijk naar deze streek gebracht door de Atlantische Oceaan.
De Moorse invloed, gedurende meer dan vijf eeuwen, heeft een aanzienlijke indruk achter gelaten op de Algarve. Het Arabische woord Al-Gharb betekend 'het westen'. De lange Moorse overheersing van de regio, welke van de 8ste tot de 13de eeuw duurde, is nog altijd merkbaar aan de namen van stadjes en dorpjes, aan de regionale landbouw, aan de architectuur van monumenten, het kantwerk van balkons, dakterrassen, en schoorstenen of van de witte gekalkte huisjes die je nog steeds in vele dorpen vind.
In die tijd was Silves het hart van de regio vanwege zijn strategische ligging.
In de mid-13de eeuw kwam er een einde aan de Moorse overheersing van de Algarve en kwam de regio weer in Christelijke handen door de waardevolle samenwerking met de Ridders van de Orde van St. James, onder leiding van Dom Paio Peres Correia. Het eindresultaat was, dat de Algarve werd overgenomen door het koninkrijk van Portugal, onder de regering van Dom Afonso III.
Naast Silves, werden ook Tavira en Faro, de huidige hoofdstad van de Algarve herwonnen op de Mooren. Hieruit volgde de oprichting van het Koningshuis van Portugal en de Algarve.
In de 15de eeuw begon de Portugese maritieme expansie, welke ook doorheen de Algarve werd gevoeld. Sindsdien zijn Lagos en Sagres voor altijd verbonden met Prins Hendrik de Zeevaarder en de Portugese ondekkingsreizigers. Zelfs vandaag de dag, op de kaap, bekend als de Ponta de Sagres, kan je een reusachtige stenen vinger zien die wijst in de richting van de Atlantische Oceaan. Een duidelijke toespeling op de moed van de Algarve zeevaarders, zoals Gil Eanes, die de wereldzeeën bezeilden op zoek naar nieuwe gebieden.
Veel tekenen van dit verre verleden, zijn nog steeds zeer aanwezig in de ziel van de inwoners van de Algarve, en ook verspreid over de hele regio.